Goedbezochte Special 100 jaar Dongecentrale

Honderd jaar geleden werd aan de rivier de Donge in Geertruidenberg de eerste elektriciteitscentrale van de provincie Noord-Brabant gebouwd: de Dongecentrale (1919). Deze centrale speelde een belangrijke rol in de verdere industrialisering van Noord-Brabant. De centrale verloor zijn functie en sloot in 2011 definitief, en op dit moment wordt gewerkt aan een herbestemming van het complex. Het doorgeven van de vele verhalen die bij de centrale horen is daarbij minstens zo belangrijk. Dat gebeurde tijdens de Open Monumentendag Special ‘100 jaar Dongecentrale’ op zaterdag 9 november waar zo’n duizend geïnteresseerden naartoe trokken. 

Veel belangstelling

De organisatie werd overweldig door de grote stromen publiek dat naar Geertruidenberg afreisde om het oude complex te bewonderen. Deze bezoekers konden genieten van diverse gebouwen die deel uitmaken van het complex. Zo kon met het Dienstgebouw (1951) bezoeken, dat recentelijk herbestemd is tot kantoorgebouw en werd ontworpen in de traditionalistische Wederopbouwarchitectuur. Met gebruikmaking van een kleuronderzoek zijn de oude kleuren bij de herbestemming weer teruggebracht. Ook het Hoofdgebouw (1931) was open voor publiek, dit gebouw werd ook wel het Ketelhuis genoemd en hier werden in eerste instantie kolen verstookt voor het energieverbruik. Later werd de centrale omgebouwd tot STEG-centrale (SToom- En Gascentrale) en werd de capaciteit opgevoerd tot wel 121 megawatt. De STEG-controlekamer was ook te bezoeken, vanuit hier werd het opwekken van energie geregeld. Om grote hoeveelheden koelwater efficiënt te kunnen leveren werd tegen de Dongerivier een apart filterhuis gebouwd, dit Filterhuis (1929) was tijdens de Special ook open voor publiek. Hier werden tevens de perspompen opgesteld. Het casco van het filterhuis werd in 2016 gerestaureerd. Ten slotte staan op het complex zeven voormalige dienstwoningen met ommuurde tuinen, het is het enige fysieke restant uit de eerste fase van de centrale. Bezoekers van de Special konden deze woningen van buiten bekijken.

Rondleidingen en film

Gedurende de dag werden meerdere rondleidingen verzorgd door medewerkers van BOEi over het hele terrein. Kinderen konden zelf aan de slag met Monumentenkijkers waarop vragen staan over het monument. Ook was er een film te zien waarin verschillende mensen verhalen vertellen over de Dongecentrale. In het programmaboekje lees je meer over deze Special.