Comité Landgraaf

Programma open Monumentendag 2026

Op zaterdag 12 en zondag 13 september is het Open Monumentendag.

In Landgraaf vinden de onderstaande activiteiten plaats waarbij u van harte welkom bent!

Heemkundevereniging Landgraaf: Tentoonstelling “Erfgoed in gevaar”.

In het Multifunctioneel Centrum An de Voeëgelsjtang 12 kunt u op zaterdag 12 september van 12.00 tot 17.00 uur de Heemkundevereniging Landgraaf bezoeken.

Om 12.00 uur vindt de officiële opening plaats van de Open Monumentendag en de feestelijke opening van de tentoonstelling “Erfgoed in gevaar”.

Wie zich bezig wil houden met zijn verleden, wil weten wie zijn voorouders waren en hoe zij leefden en in welke leefomgeving. In de tentoonstelling presenteert de Heemkundevereniging Landgraaf foto’s en verhalen over het mijnverleden, oude gevels, kerken en wijken die van belang zijn voor onze identiteit en het gemeenschapsgevoel.

U kunt ook een kijkje nemen in het studiecentrum van de Heemkundevereniging Landgraaf. Er is een boekenmarkt en er zijn leden van de Heemkundevereniging aanwezig om uw vragen over het rijke verleden van Landgraaf te beantwoorden en om u wegwijs te maken in vakgebieden zoals genealogie, paleografie, archeologie en monumenten.

Meer informatie vindt u op de website: www.heemkundelandgraaf.nl en via de Facebookpagina Heemkundevereniging Landgraaf.

Ontdek Landgraaf, ruim 2.000 jaar geschiedenis

Geheel zelfstandig op ontdekkingstocht? Neem eens een kijkje op www.ontdeklandgraaf.nl

Ieder tijdperk heeft zijn eigen schatten en verhalen nagelaten, die je op Ontdek Landgraaf terug kunt vinden. Vanuit je luie stoel of tijdens een fiets- of wandeltocht door de gemeente. Ga het ontdekken en laat je verrassen door ruim tweeduizend jaar geschiedenis!

Rondleiding Petrus en Paulus kerk en grafkelder

Op zondag 13 september kunt u van 13.00 tot 17.00 uur met behulp van een rondleidingsboekje  nader kennis maken met de P&P kerk. U loopt langs 29 markante plekken en objecten in de kerk en de sacristie, op het oksaal en, bijzonder, in de grafkelder onder de kerk. Elke plek of object wordt toegelicht met een of meerdere foto’s en een korte informatieve tekst. Ook de parochiezaal is open voor een kopje koffie of thee of een praatje voor- of achteraf.

Meer informatie vindt u op de website  https://ontdeklandgraaf.nl/locaties/de-heilige-petrus-en-paulus/ ,de website    https://www.heerlyckheytschaesberg.nl/petrus-en-paulus-parochie/ , en de website van https://parochiefederatie-snn.nl

Petrus en Paulus kerk

In het jaar 1700 krijgt Schaesberg een eigen parochiekerk, gewijd aan de heilige apostelen Petrus en Paulus. De oorspronkelijke opzet van het gebouw is grotendeels bewaard gebleven, met uitzondering van het oude priesterkoor. Dat werd afgebroken bij een uitbreiding van de kerk in 1914. In de plaats kwamen de huidige dwarspanden en een nieuw priesterkoor, naar ontwerp van architect Jan Stuyt. De laatste uitbreiding is de uit 1958 daterende parochiezaal op het zuidoosten. Het interieur van de kerk oogt licht en sober, maar dat is niet altijd zo geweest. Tot een restauratie in de jaren ’50 hadden alle muren, gewelven en pilasters nog een rijke, polychrome beschildering. Ook de preekstoel en een deel van de heiligenbeelden is uit de kerk verdwenen. In het noordelijk dwarspand staat wel nog een beeld van de heilige Barbara, verwijzend naar de Heilige Barbaraparochie Kakert. Daartegenover, in het zuidelijk dwarspand, staat een beeld van de heilige Michaël dat naar de Heilige Michaëlparochie Eikske verwijst. Aan een zware ketting op het kruispunt van koor, schip en dwarspanden hangt een indrukwekkende kroonluchter die graaf Heino van Schaesberg-Tannheim tijdens een bezoek in 1982 aan de parochie schonk. Hij zal toen ook wel hebben opgekeken naar de rozetten in de sluitstenen van de kruisribgewelven. Die dragen namelijk het wapen van de familie Van Schaesberg met daaromheen de namen van een aantal heren van Schaesberg. In 1914 kwamen ze tevoorschijn onder een laag witkalk uit de Franse Tijd. Ze waren overgeschilderd op last van de Franse bezetter, die in 1795 iedere herinnering aan de adel verbood.

Diep onder de Petrus en Pauluskerk liggen twee grafkelders. Met hun massieve bakstenen tongewelven doen ze denken aan de kelders van een kasteel. Via een smalle, gemetselde trap daal je eerst af in de priesterkelder, bedoeld voor het bijzetten van geestelijken. Een ijzeren deur links achterin de ruimte biedt toegang tot de grafelijke grafkelder, oorspronkelijk gereserveerd voor de familie Van Schaesberg. In de rechter zijwand van de priesterkelder zijn acht grafnissen aanwezig. Hierin staan doodskisten met daarin de stoffelijke overschotten van pastoors, een deken en een onbekende non.

Met behulp van een rondleidingsboekje  maakt u nader kennis met de P&P kerk. U loopt langs 29 markante plekken en objecten in de kerk en de sacristie, op het oksaal en, bijzonder, in de grafkelder onder de kerk. Elke plek of object wordt toegelicht met een of meerdere foto’s en een korte informatieve tekst. Ook de parochiezaal is open voor een kopje koffie of thee of een praatje voor- of achteraf.

Meer informatie vindt u op de website  https://ontdeklandgraaf.nl/locaties/de-heilige-petrus-en-paulus/ ,de website    https://www.heerlyckheytschaesberg.nl/petrus-en-paulus-parochie/ , en de website van https://parochiefederatie-snn.nl

Rondleiding Landgoed kasteel Schaesberg

Op zaterdag 12 en zondag 13 september kunt u kasteel Schaesberg  van 10.30 uur tot 16.30 uur bezoeken onder begeleiding van een van de aanwezige rondleiders. De rondleiders kunnen U veel vertellen over de geschiedenis van het kasteel en de familie Van Schaesberg. De rondleidingen starten om 11.00 uur, 13.00 uur en 15.00 uur. Een rondleiding duurt ongeveer 1½ uur.

Meer informatie over kasteel Schaesberg vindt u op de website: https://ontdeklandgraaf.nl/locaties/kasteel-schaesberg/

Kasteel Schaesberg Schaesberg

Op zaterdag 12 en de zondag 13 september kunt u slot Schaesberg  van 10.30 uur tot 16.30 uur bezoeken. Lang geleden was Kasteel Schaesberg een van de mooiste kastelen in de regio. Gebouwd in de zestiende en zeventiende eeuw op een middeleeuwse voorganger, was het eeuwenlang de trots van de Heren van Schaesberg. Een voorbeeld van architectuur van de Maaslandse Renaissance. Hier werd geleefd, gedineerd en vergaderd over onderwerpen die de landkaart van de Landen van Overmaas zouden veranderen. In de achttiende eeuw, toen honger en armoede heerste en de beruchte Bokkenrijders hun misdaden pleegden, werden leden van die bende opgesloten in de kelders. Wachtend op een proces dat hen naar de galg zou leiden. In de negentiende en twintigste eeuw brokkelde het onbewoonde kasteel steeds verder af. De kasteelhoeve bleef in gebruik, maar werd eind jaren zestig afgebroken. Momenteel wordt de poorttoren van de hoeve herbouwd en zijn de restanten van het kasteel zichtbaar.

Betreden van het terrein is alleen mogelijk onder begeleiding van een van de aanwezige rondleiders. De rondleiders kunnen U veel vertellen over de geschiedenis van het kasteel en de familie Van Schaesberg. De rondleidingen starten om 11.00 uur, 13.00 uur en 15.00 uur. Een rondleiding duurt ongeveer 1½ uur.

Meer informatie over kasteel Schaesberg vindt u op de website: https://ontdeklandgraaf.nl/locaties/kasteel-schaesberg/

Tentoonstelling over mijnwerkershuizen in Landgraaf en Übach-Palenberg

Op zaterdag 12 september is de tentoonstelling van 10.00 tot 17.00 uur te bezoeken in het Burgerhoes.

De tentoonstelling ‘Mijnwerkershuizen in Landgraaf en Übach-Palenberg’ opent op vrijdag 4 september om 19.00 uur in het Burgerhoes. De expositie belicht het gedeelde mijnbouwverleden, de wooncultuur en het erfgoed aan beide kanten van de grens.

De tentoonstelling is onderdeel van het grotere project ‘Mijnwerkershuizen in Nederland en Duitsland: Architectuur, Erfgoed en Leefcultuur’. Dit project is een initiatief van de Heemkundevereniging Landgraaf en de Verein für Denkmalpflege und Landschaftsschutz e.V. im Kreis Heinsberg, in samenwerking met de gemeenten Landgraaf en Übach-Palenberg, scholen en inwoners. Binnen dit project staat de gedeelde wooncultuur rondom de mijnbouw centraal. Het project brengt jong en oud in contact met het gedeelde mijnbouwerfgoed van beide gemeenten. Daarbij is er aandacht voor de overeenkomsten en verschillen tussen de mijnwerkerswijken aan beide kanten van de grens. Met foto’s, kaarten, tekeningen en 3D-modellen geeft de tentoonstelling de geschiedenis van de mijnwerkerswoningen weer. Bezoekers zien hoe de woningen zijn gebouwd en hoe de mijnwerkerswijken zijn veranderd. Daarnaast ontdekken zij welke rol deze wijken na de mijnsluitingen nog steeds spelen. Ook leerlingen uit Landgraaf (OBS Harlekijn) en Übach-Palenberg (KGS Scherpenseel) waren bij het project betrokken. Zij maakten werkstukken over de mijnwerkerswoningen, de architectuur en het leven in de mijnwerkerswijken. Deze werkstukken zijn ook in het Burgerhoes te zien.

De tentoonstelling ‘Mijnwerkershuizen in Landgraaf en Übach-Palenberg’ is te bezoeken van 5 september tot en met 24 september. Op maandag, dinsdag, woensdag en vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur, op donderdag van 8.30 uur tot 19.00 uur en op zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur.

De tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door een bijdrage uit het Small Project Fund People to People van Interreg Maas-Rijn, beheerd door de EGTS Euregio Maas-Rijn. Dankzij deze Europese steun brengt het project inwoners aan beide zijden van de grens met elkaar in contact rond hun gedeelde erfgoed.

In Übach-Palenberg Landgraaf vinden op zondag 13 september de onderstaande activiteiten plaats waarbij u van harte welkom bent!

Grensoverstijgend erfgoed:  Wie eropuit gaat tijdens het Open Monumentendagweekend hoeft zich dit jaar niet tot de Nederlandse grens te beperken. Op zondag 13 september vindt in de Duitse partnergemeente Ubach-Palenberg namelijk de ‘Tag des offenen Denkmals’ plaats. Net als in Nederland openen bijzondere monumenten en historische locaties daar hun deuren voor bezoekers.

Rondleiding “De Romeinen in Rimburg”

De brug over de Worm in Rimburg

Wurmbrücke bei Rimburg | Tag des offenen Denkmals®

De brug over de Worm is een van de bruggen die door de tijd heen, de beide oevers van de Worm verbindt. Al in de 1e eeuw na Christus stak de Romeinse heer- en handelsweg Via Belgica hier de rivier over via een houten brug. Deze overgang stimuleerde het ontstaan van een belangrijke Romeinse vicus (straatnederzetting). In de middeleeuwen werd de belangrijke rivierovergang beveiligd door het nabijgelegen kasteel Rimburg. Later vormde de Worm de Duits-Nederlandse grens, waardoor de brug tot op heden een verbindende functie tussen beide landen vervult. Na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog werd de brug herbouwd. Tegenwoordig staat zij symbool voor grensoverschrijdende samenwerking, vrede en de gezamenlijke geschiedenis van de regio.

Programma: Rondleiding met als thema “De Romeinen in Rimburg” door Matthias Zavrtak.

Verzamelpunt: De brug over de Worm in Rimburg.

Vertrektijd: Zondag 13 september 2026, 15.00 – 16.00 uur

De oude katholische Pfarrkirche

 Alte kath. Pfarrkirche | Tag des offenen Denkmals®

Over dit monument: Witgekalkt, eenbeukig gebouw van breuksteen en baksteen, met een westtoren en een aangebouwd koor. Het middengedeelte van het schip is laatgotisch. Het westelijke deel en de toren dateren uit de 18e eeuw. Het oostelijke gedeelte stamt uit de 19e eeuw. Het kerkhof met grafstenen werd vermoedelijk vanaf de 17e eeuw gebruikt.

Programma: Vanaf 14.00 uur worden rondleidingen verzorgd en vragen beantwoord.

Openingstijden: Zondag 13 september 2026, 11.00 – 17.00 uur

Adres: Annabergstr. 1, 6, 52531 Übach-Palenberg

Overige info: De geschiedenis van de Oude Kerk in Frelenberg: De Oude Kerk St. Dionysius in Frelenberg behoort tot de oudste bouwwerken van de regio. Het godshuis, waarvan de oorsprong teruggaat tot de 15e eeuw, beschikt over een historische klokkentoren en waardevolle grafkruisen. Tijdens de bezichtiging worden de bouwgeschiedenis, de ontwikkeling van de parochiegemeenschap en de betekenis van de kerk voor Frelenberg en haar monumentale instandhouding toegelicht.

Sint-Petruskapel (“Karelskapel”)

St.-Petrus-Kapelle („Karlskapelle“) | Tag des offenen Denkmals®

St. Petruskapelle (Karlskapelle) / Stadt Übach-Palenberg

Over dit monument: De Sint-Petruskapel, ook wel de “Karelskapel” genoemd, aan de Frankenstraße in Palenberg behoort tot de belangrijkste vroegmiddeleeuwse kerkgebouwen van het Rijnland en is een herkenningspunt van Übach-Palenberg. Het oorspronkelijk als basiliek opgezette gebouw ontstond in de 10e eeuw. In de 17e eeuw werd het uitgebreid met een grote noordelijke voorhal. Daarnaast kreeg de zijbeuk een hoge driehoekige gevel met een bovenverdieping en een stenen dakruiter. Het gebouw is opgetrokken uit breuksteen, keien en natuursteen.

Programma: Van 14.00 tot 17.00 uur worden vragen over de Petruskapel/Karelskapel beantwoord en worden monumentenrondleidingen verzorgd.

Openingstijden: Zondag 13 september 2026, 14.00 – 17.00 uur

Adres: Frankenstraße 1, 52531 Übach-Palenberg

Watermolen Zweibrüggen

Wassermühle Zweibrüggen | Tag des offenen Denkmals®

Wie eropuit gaat tijdens het Open Monumentendagweekend hoeft zich dit jaar niet tot de Nederlandse grens te beperken. Op zondag 13 september vindt in de Duitse partnergemeente Ubach-Palenberg namelijk de ‘Tag des offenen Denkmals’ plaats. Net als in Nederland openen bijzondere monumenten en historische locaties daar hun deuren voor bezoekers.

Over dit monument: De molen van Zweibrüggen was een graan- en oliemolen met een groot hoevecomplex, waar in de bloeitijd drie waterraderen in bedrijf waren. De eerste schriftelijke vermeldingen dateren uit 1450. Bronnen uit de 16e en het begin van de 17e eeuw tonen haar betekenis als dwangmolen aan, waaraan verschillende omliggende dorpen waren verbonden. De molen behoorde tot de ambtman en was verbonden aan een pandrecht op de pachtopbrengsten, dat reeds in 1541/42 aantoonbaar is en later in handen was van leden van de familie Van Harff. Op 8 november 1878 werd de molen, samen met de stallen en schuren, door brand verwoest tot op de funderingen. Daarna werd het complex opnieuw opgebouwd.

Programma: De watermolen Zweibrüggen door de generaties heen, bezichtiging met activiteiten voor kinderen.

Openingstijden: Zondag 13 september 2026, 11.00 – 16.00 uur

Adres: Zweibrüggen 85, 52531 Übach-Palenberg