Sinds de stichting van de kolonie de plek voor eeuwige grafrust van de Joodse verpleegden, wezen en bewoners, op de grens van het beekdal van de Slokkert en het kolonielandschap. Er is geen gids aanwezig, maar op de begraafplaats vindt u informatie over de geschiedenis en recente onderzoeken. Landschapsbeheer Drenthe heeft in 2024, toen zij het onderhoud overnamen, een cultuurhistorische analyse gedaan. Dit jaar is er door Marianne van der Klis, die haar onderzoeksstage bij de gemeente Noordenveld deed, aanvullend uitgebreid namenonderzoek gedaan. U kunt deze goed leesbare verslagen allemaal vinden onder Downloads.

De kolonie Veenhuizen had gelijk vanaf het begin twee kerken en een synagoge. De twee christelijke geloven deelden een begraafplaats (maar men werd wel in twee verschillende delen begraven). Deze begraafplaats is ook te bezoeken. De Joodse begraafplaats is separaat maar in dezelfde noordoostelijke hoek van Veenhuizen aangelegd.

Hoewel er maar één grafsteen te zien is op de begraafplaats wordt op dit moment gedacht dat er een kleine 200 mensen begraven liggen. Door eerder onderzoek waren er al 60 namen bekend, het onderzoek van dit jaar heeft daar 125 namen aan toegevoegd. Hiervoor is met name gebruikgemaakt van de inschrijfregisters van de Koloniën van Weldadigheid, waarin niet alleen godsdienst maar ook veranderingen in iemands leven werd bijgehouden (bijvoorbeeld overlijden, kolonie verlaten, etc.). Voor verdere verificatie is gebruikgemaakt van overlijdensregisters van de gemeente. Er liggen mensen van alle leeftijden. Bij Veenhuizen denken veel mensen aan weeskinderen, maar de meeste kinderen op de begraafplaats zijn zonen en dochters van kolonisten. Ongeveer 65% van de overledenen is man. Onderzoeker Marianne heeft niet alleen dus veel namen kunnen achterhalen, maar heeft ook van drie personen een korte levensloop omschreven (pagina 8 t/m 10). Een lijst van alle al bekende en nieuwe namen is aan het bestand toegevoegd; geel was al bekend, de rest is dit jaar aan de lijst toegevoegd. Het is niet met zekerheid te zeggen waar het metaheerhuisje (een gebouw voor de Joodse begrafenisrituelen) heeft gestaan, maar ook daar is naar gekeken. Ook is er een vergelijking gemaakt met de Joodse begraafplaats op mede-kolonie Willemsoord.

De Joodse begraafplaats is in eigendom van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap en wordt onderhouden door Landschapsbeheer Drenthe.

Bereikbaarheid:

De Joodse begraafplaats heeft geen eigen parkeerplaats. Meestal is er parkeerruimte bij de andere begraafplaats, ‘Het Vierde Gesticht’ aan de Eikenlaan. U kunt de begraafplaats te voet en per fiets bereiken door vanaf de kruising van Kerklaan en Eikenlaan het betonnen pad in het verlengde van Kerklaan te nemen. Dit is het schouwpad van het waterschap en aan het einde daarvan vindt u de Joodse begraafplaats. Let op: dit pad wordt normaliter gebruikt door de naastgelegen boer, dus kan modderig en/of glad zijn. Het pad heeft normaliter een hek en meerdere stroomdraden; die worden weggehaald voor deze zondag. Mochten ze er toch per ongeluk zijn: die kunt u gewoon open doen.

U kunt nog een stukje doorlopen naar het gemaaltje van het waterschap. Helaas kunt u van die kant niet het beekdal van de Slokkert in. Dat kunt u bereiken door langs de andere begraafplaats (‘Het Vierde Gesticht’ aan de Eikenlaan) te fietsen of wandelen en op de kruising linksaf te gaan, langs de sloot. Daar ziet u een bord van Natuurmonumenten en kunt u een mooie wandeling maken, inclusief vlonderpad, door het bijzondere beekdal.

U kunt gebruikmaken van twee grote, gratis parkeerplaatsen. Eén aan de Laan Weldadigheid (handig als u reist vanaf Oosterwolde,  Assen, etc. via de Hoofdweg/Kolonievaart), één aan de Hospitaallaan tegenover hotel-restaurant Bitter en Zoet (handig als u reist vanaf Een, Norg, etc.). We verzoeken u om alleen op parkeerplaatsen te parkeren, niet op straat of in bermen. Zo helpt u mee om dit UNESCO werelderfgoed netjes en veilig te houden.

Op verschillende locaties in het dorp vinden (weg)werkzaamheden plaats, onder andere met betrekking tot de uitbreiding/verzwaring van het stroomnet. Deze staan OMD niet in de weg, maar het kan zijn dat u zeer minimaal moet omlopen of -rijden.