Monument

Museum W

Programma
Za
Zo
Op zondag 13 september een speciale rondleiding volgen over de historie van het gebouw en de bouwstijlen door de eeuwen heen. Er is plaats voor maximaal 15 personen, dus wees er snel bij! Een plekje reserveren kan via [email protected] of telefonisch via 0495 531 920

Adres

meikoel 2, Weert

In het kort

  • het glas-in-loodraam met het thema 'De glorie van de stad Weert'
  • ontwerp van het raam is van August Hermans, uitgevoerd door Ateliers Van Straaten uit Utrecht

Openingstijden

za 12 sep. 10:00 - 17:00
zo 13 sep. 11:00 - 17:00

Achtergrondinformatie uitklap icoon

Voormalig raadhuis, centraal gelegen aan de Markt, is nu in gebruik als museum. Het pand is gebouwd rond 1543 – 1550. In oude archiefstukken staan diverse onkosten genoemd die de stad maakt voor ‘het nieuwe huys’. Het gebouw was tweebeukig opgezet, met twee losse kelders en een kap met twee nokken en daartussen een zakgoot. Aan de voorzijde werd het dubbelpand verbonden door een schermgevel, opgebouwd uit baksteen met mergellagen en Naamse natuursteen. Op de voorzijde kwamen de wapens voor van Jan van Horne (reeds overleden bij begin van de bouw) en zijn vrouw Anna van Egmont en Philips van Montmorency en zijn echtgenote Walburgis van de Nieuwenaer. In 1555-56 wordt aan de voorzijde een houten galerij opgetrokken. Waarschijnlijk stond voor het stadhuis een soort van balkon, het voorhofken genaamd, dat rustte op 4 hardstenen zuilen met maaskapitelen. In het voorhofken bevond zich een steen met het wapen van Horne en het jaartal 1550.

Verbouwingen
In de loop van de tijd is er regelmatig aan het gebouw gewerkt. Zo lezen we in een bouwkundig rapport uit 1824 dat het stadhuis in zeer slechte staat verkeert. Er wordt beslist het pand van binnen en van buiten ingrijpend te verbouwen. Zo breekt men in 1828-29 de middeleeuwse voorgevel en de toren tot op de fundamenten af en ook het gehele interieur wordt ontmanteld. Vrijkomend bouwmateriaal moest zoveel mogelijk worden hergebruikt. Bij de verbouwing uit 2021 kwamen zo aan de binnenzijde van de voorgevel oude mergelstenen tevoorschijn en overal in het pand zijn oude eiken balken hergebruikt. Het dubbele dak werd vervangen door een nieuwe constructie die de zolder in een keer kon overspannen. Ook de vier hardstenen zuilen en kapitelen kregen na een bewerking een nieuwe plek tegen de voorgevel van het nieuwe pand als dragers van het balkon. De gevels werden met cementspecie afgesmeerd.

Het huidige aanzicht dateert van een grote verbouwing uit 1912 – 1913 naar een ontwerp van de Weerter architect J. Rouleau. Jonkheer Victor de Stuers en architect Pierre Cuypers bemoeiden zich ermee. Een plan om de oostgevel te voorzien van twee flinke zijtorens haalde het daarom niet. Uiteindelijk kreeg het stadhuis een voor die tijd moderne, maar wel relatief eenvoudige neorenaissance gevelbekleding en interieur, met granito vloeren en bakstenen lambriseringen in de gangen, deuren en deuromlijstingen in eikenhout en een geheel eikenhouten plafond, lambrisering en roze marmeren vensterbanken in de raadzaal. De kapconstructie uit 1828 bleef gehandhaafd, maar de daklijn wordt in de loop van het bouwproces verhoogd, zodat er op zolder een ietwat merkwaardige dakconstructie ontstaat. De monumentale traphal werd opgesierd door een – 1911 gedateerd – groot gebrandschilderd glas-in-loodraam, in 1920 ontworpen door A. Hermans uit Roermond en uitgevoerd door Atelier Van Straaten uit Utrecht. Het grootste deel van de zuidgevel van het stadhuis wordt zowel in 1828 als in 1912-13 grotendeels met rust gelaten. Dit deel wordt afgedekt door het pand Markt 5. Zo blijven daar tot in de huidige tijd gelukkig nog veel originele 16e -eeuwse bouwelementen bewaard. Het pand Markt 5 wordt pas in 1968 afgebroken om de Markt met de nieuwe markt te kunnen verbinden en zo wordt de historische zuidgevel opeens de ster van het gebouw.

Vleeshal
Naast raadhuis heeft het pand deels ook dienst gedaan als politiebureau, gevangenis, lagere school, en zelfs als vleesmarkt, dat laatste vooral tijdens de zomermaanden. Al in 1534 heeft Anna van Egmond – echtgenote van Jan van Horne, heer van Weert van 1531 tot 1540 – op advies van schout, burgemeester en schepenen een regel uitgevaardigd over de verkoop van levensmiddelen als brood, vlees en vis. Vooral het vlees krijgt bijzondere aandacht. Omdat het geslacht vlees bij weer en wind in de openlucht op de markt wordt verhandeld, besluit magistraat Ferdinand Costerius op 18 december 1767 tot het inrichten van een vleeshal. Die wordt gevestigd in het noordelijk gedeelte van de kelder onder het stadhuis aan de Markt. Daar wordt onder toezicht geslacht. De plekken in de vleeshal zijn bij loting uitgegeven aan slachters uit Weert en Nederweert. In de vleeshal is het geslacht vlees beter tegen bederf in de zomermaanden en slecht weer in de wintermaanden beschermd. In een verordening van 28 september 1768 wordt bepaald, dat geslacht vlees en de vellen van geslachte dieren voorzien moeten zijn van een verklaring van herkomst. Belangrijkste doel van deze verordening is het tegengaan van het aanbieden van vlees afkomstig van ziek vee.

Bewoners en gebruikers
De laatste raadsvergadering in het stadhuis vindt plaats op donderdag 24 april 1980. Het Rijksmonument wordt vervolgens gerenoveerd naar de smaak van die tijd en in 1983 in gebruik genomen als Gemeentemuseum voor religieuze kunst Jacob van Horne. Als zodanig heeft het gefunctioneerd totdat in 2021-22 het pand een complete renovatie en restauratie onderging. Daarbij zijn in het interieur zoveel mogelijk de elementen uit 1912-13, die bij de verbouwing in 1982 grotendeels verdwenen waren, weer in het zicht teruggebracht.

Aan de westzijde werd het pand verhoogd en voorzien van een geheel nieuwe en spraakmakende gevelbekleding, gemaakt van Tecugold. Dit is een metaallegering bestaande uit gerecycled koper en aluminium. Deze gevel met zijn kenmerkende uitstekende luiken is, net als het gehele interieur van het gebouw, ontworpen door vormgever Maurice Mentjens. Een groot deel van de originele westgevel wordt tijdens de restauratie blootgelegd, met daarin interessante 16e -eeuwse bouwsporen. Men besluit deze gevel geheel in het zicht te laten. Het gehele pand is optimaal geïsoleerd en voorzien van zonnepanelen en een warmtepomp. Het nieuwe museum opende op 30 april 2022 de poorten onder een nieuwe naam: Museum W.

Museum
In Museum W valt een gevarieerde verzameling cultuurhistorische objecten en kunst te ontdekken. Van prehistorische urnen tot prachtig zilverwerk in een spannend vormgegeven schatkamer. Schilderijen, beelden, gebruiksvoorwerpen en bijzondere kleinoden uit meer dan zeven eeuwen komen aan bod. Daarnaast vinden er wisseltentoonstellingen en andere activiteiten in het museum plaats.

200 Jaar Zuid-Willemsvaart

Tijdens de rondleiding wordt aandacht besteed aan bijzondere bouwsporen die na de renovatie van 2022 nog zichtbaar zijn. Ook de iconische TECUgold-aanbouw, ontworpen door Maurice Mentjens, komt aan bod. Daarnaast is er aandacht voor het bijzondere glas-in-loodraam in de trappenhal. Conservator Lennart Willems en Gerda Hendrikx nemen je mee langs onder andere het monumentale trappenhuis, de voormalige raadzaal, de oude burgemeesterskamer en de kapconstructie op de zolderetage. Uiteraard is er ruimte voor vragen.

Deel dit monument

Adres

meikoel 2, Weert

In het kort

  • het glas-in-loodraam met het thema 'De glorie van de stad Weert'
  • ontwerp van het raam is van August Hermans, uitgevoerd door Ateliers Van Straaten uit Utrecht

Openingstijden

za 12 sep. 10:00 - 17:00
zo 13 sep. 11:00 - 17:00

Achtergrondinformatie

Type monument:
Museum
Oorspronkelijke functie:
stadhuis
Bouwperiode:
rond 1543 – 1550
Huidige functie:
museum
Monument status:
Rijksmonument
bekijk alle monumenten in
Weert