De 1925-1926 gebouwde kerk van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand aan de Gregoriuslaan in Bilthoven is een van de best bewaarde kerken uit het interbellum tussen 1918 en 1945. Het is een mooi voorbeeld van een Gesamtkunstwerk van religieuze avant-garde kunst uit die tijd.
De expressief vormgegeven kruiskerk, ontworpen door Herman Kroes (1864-1953), heeft parabolische daken en een markante klokkentoren.
Het interieur heeft lage gewelven in baksteen en een kort, wijde schip met van overal goed zicht op het altaar. De aankleding van de kerk is verzorgd door kunstenaars die connecties hadden met het Utrechtse avant-garde tijdschrift De Gemeenschap. Dat was via uitgever Henri Nelissen die als kerkmeester de ‘Paus van Bilthoven’ werd genoemd. Matthieu Wiegman schilderde de engelen in het koor. De Duitse keramist Adam Winter maakte onder meer de 12 apostelen langs het schip. Jaap Mes voorzag de Mariakapel van muurschilderingen. Ernst Voorhoeve leverde houtsnijwerk.
Lambert Simon schilderde de 14 kruiswegstaties. De gebrandschilderde ramen zijn van Joep Nicolas en Willem Mengelberg. Edelsmeedwerk werdgeleverd door de firma Brom, Nico Witteman en Jan Noyons.
Kort na de Tweede Wereldoorlog maakte Otto van Rees (1884-1957) de fijnzinnige wandschilderingen in de doopkapel. Hij deed moeite om de illusionistische onderwerpen te combineren met het vlakke dat de beeldprincipes van het modernisme vereiste. Hij is op het kerkhof achter de kerk begraven samen met zijn vrouw Adya, dochter Magda, schoonzoon Louis Kuitenbrouwer (alias Albert Kuyle van De Gemeenschap) en kleinkind Emmanuel.
De kerk is op Open Monumentendag 12 september 2026 open van 11.00 tot 17.00 uur. Kunsthistorica Korine Hazelzet geeft rondleidingen om 11.30 uur, 13.30 uur en 15.30 uur.
Het Klassiek Podium en leerlingen van Ketevan Sharumashvili zullen om 12.30 en 14.30 muzikale intermezzo’s verzorgen.
Gregoriuslaan 8 | Bilthoven
