Monument

Koch & Knuttel

Za
Zo

Adres

Turfmarkt 106, Gouda

Openingstijden

za 12 sep. 10:00 - 17:00
zo 13 sep. 12:00 - 17:00

Praktische informatie

Lage drempeltjes.

Achtergrondinformatie uitklap icoon

In 1911 werd dit woonhuis ondergebracht in de Vennootschap Drukkerij Koch & Knuttel, opgericht in 1893. Er resteert alleen nog het voormalige kantoor, tot 1972 in gebruik geweest. Veel elementen van de (stoom)drukkerij zijn bewaard gebleven zoals de grote muurlamp in de hal.

Jaartallen
Sinds 1430 is er bebouwing op deze plek. Het pand dat er ooit stond heette ‘De Visschere’. Wat er in 1875 stond werd gedeeltelijk gesloopt en er werd een nieuw woonhuis gebouwd. In 1895/96 is dit verbouwd, naar ontwerp van H.J. Nederhorst jr. Van 1894 tot 1972 was het kantoor en werkplaats van stoomdrukkerij en uitgeverij Koch & Knuttel. Ook het pand Turfmarkt 106 maakte deel uit van dit drukkerijcomplex. Het pand werd daarna bewoond en is zelfs enige tijd een kraakpand geweest. Sinds 1988 is het in bezit van de huidige bewoners die het grondig hebben opgeknapt. In een gedeelte van het pand is nu een bed&breakfast.

Het gebouw
Dit pand heeft een voorgevel uit 1895 in sobere neo-renaissancestijl. De natuurstenen pui is uit 1911. In dat jaar werd het pand, dat eerder was aangekocht door Hendrik Knuttel, ondergebracht in de Vennootschap Drukkerij Koch en Knuttel. Veel elementen van de oude drukkerij zijn binnen te zien zoals de grote muurlamp in de bijzondere hal. Er is een imposante trap, zwart/witte vloertegels en een klein raampje (met de tekst ‘Hier melden’) dat weer uitkijkt op de keuken (destijds een kantoor).

Het verhaal
Gouda kent een rijke geschiedenis van boekdrukkers. In 1445 werd de boekdrukkunst uitgevonden door de Duitser Johannes Gutenberg. Gouwenaar Gheraert Leeu had in Gouda een drukkerij (1477-1484) en ontwikkelde deze kunst verder, door o.a. lettertypes te introduceren en gedrukte afbeeldingen in de tekst te integreren. Een andere beroemde drukker die in Gouda werkte (in de jaren 1584-1590 en 1608-1635) was Leuvenaar Jasper Tournay. Hij drukte veel voor de humanist Dirck Volkertsz. Coornhert.
De eerste helft van de 18e eeuw waren leden van de familie Endenburg toonaangevende stadsdrukkers. Tussen 1839 en 1929 was het drukkersgeslacht Van Goor actief. Drukkerij Koch & Knuttel drukte tussen 1894 en 1970 onder meer aan de Turfmarkt. Zij namen o.a. de uitgave van woordenboeken van Van Goor over.
Zetwerk was aanvankelijk handenarbeid waar letter voor letter moest worden bijeengezocht (‘geraapt’). In 1928/1929 werd dit werk gemechaniseerd. Veel zetters werden ontslagen. Veel kwamen niet meer aan het werk, vooral ook omdat de crisisjaren daar vlak na aanbraken.
In 1967 nam Unilever het bedrijf over.

Deel dit monument

Adres

Turfmarkt 106, Gouda

Openingstijden

za 12 sep. 10:00 - 17:00
zo 13 sep. 12:00 - 17:00

Praktische informatie

Lage drempeltjes.

Achtergrondinformatie

Type monument:
Industrieel erfgoed
Oorspronkelijke functie:
Woonhuis / Drukkerij
Bouwperiode:
1895-1911
Huidige functie:
Woonhuis
Monument status:
Gemeentelijk monument
bekijk alle monumenten in
Gouda