Jaartallen

Vanaf 1400 kwam hier het Sint Margarethaklooster tot stand. Na een plundering in 1572 werd het in 1599 verbouwd tot aalmoezeniersweeshuis. Zo zou het pand meer dan 3 eeuwen functioneren, tot 1948. Daarna bood het onderdak aan jeugd- en jongerenwerk. In 1973 betrok de Openbare Bibliotheek het complex, gevolgd door het gemeentearchief en de Librije. Na jarenlange leegstand (vanaf 2014) kreeg het in 2021 een hospitality-functie. Voorafgegaan door een grondige renovatie annex restauratie.

From 1400, the Saint Margaret Monastery was established here. After a plundering in 1572, it was converted in 1599 into an almoners’ orphanage. The building would serve this function for more than three centuries, until 1948. Thereafter, it provided accommodation for youth and young adult work. In 1973, the Public Library occupied the complex, followed by the municipal archive and the Librije. After years of vacancy (from 2014), it acquired a hospitality function in 2021, preceded by an extensive renovation and restoration.

Het gebouw

Het complex ontstond in haar huidige gedaante rond 1650, door verbouwing en uitbreiding van het tijdens de Reformatie deels door de geuzen vernielde Margarethaklooster. Binnen is nog het houtskelet van het kloostergebouw zichtbaar, evenals de brandsporen uit 1572 op de zolderbalken. Bij een verbouwing in 1642 ontstond de carrévorm met binnenplaats en werd de kenmerkende maniëristische rolwerkgevel geplaatst. Het classicistische toegangspoortje met ionische pilasters dateert uit de 18^e eeuw. Het reliëf toont twee dankbare weeskinderen die samen het wapen van Gouda vasthouden.

 Het verhaal

In 1586 werd in Gouda de Aalmoezenierskamer opgericht, een protestante instelling die verantwoordelijk was voor de armen- en wezenzorg in de stad. De levensverwachting was laag, de armoede groot. Epidemieën, misoogsten en strenge winters eisten levens, vooral onder de armen. Het Aalmoezeniersweeshuis was bedoeld voor de allerarmste kinderen die niet terecht konden in het bestaande Heilige Geestweeshuis.

De weesmeesters namen hun taak serieus, waarbij zij hun connecties en rijkdom inzetten. De kinderen werden godvruchtig en streng opgevoed, en leerden een ambacht om later in hun onderhoud te kunnen voorzien. Eventuele bezittingen, bijvoorbeeld uit erfenissen, werden voor de wezen bewaard en bij het verlaten van het tehuis meegegeven, evenals een uitzet. Alles werd zorgvuldig vastgelegd en verantwoord.

In 1812 werden het Aalmoezeniersweeshuis en Heilige Geestweeshuis samengevoegd tot het Verenigd Wees- en Aalmoezeniershuis dat zou functioneren tot 1948. Met een onderbreking tijdens WO-II toen het onderdak bood aan gevluchte Joodse kinderen en Goudse scholen.