Monument

Synagoge

Za
Toegang voor rolstoelen is via de poort op nr 21. Er ligt een helling om de kleine drempel te nemen. U kunt dan langs het gebouw (breedte pakweg 85/90 cm) naar de tuin waar u via een grotere helling het gebouw aan de achterkant binnenkomt.

Adres

Turfmarkt 23, Gouda

Openingstijden

za 14 sep. 10:00 - 17:00

In 1798 kocht de Joodse gemeenschap van Gouda hier het leegstaande kerkgebouw van de Doopsgezinden, dat vervolgens werd ingericht en gebruikt als synagoge. Wegens de slechte staat van het pand werd het in 1823 gesloopt, waarna op dezelfde plek de huidige synagoge verrees, die in 1827 in gebruik werd genomen. In 1927 werd het eeuwfeest van de synagoge gevierd, nadat het gebouw grondig gerestaureerd was.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn bijna alle Goudse Joden door de Duitsers weggevoerd en vermoord. De enkele Joden die terug keerden, konden de kosten van het gebouw niet opbrengen. Bovendien was het gebouw geheel leeggeroofd en vernield. Enkele rituele voorwerpen zijn wel tijdig in veiligheid gebracht en nu opgenomen in de collectie van het Catharina Gasthuis.

Noodgedwongen werd de synagoge in 1950 verkocht aan de Vrije Evangelische Gemeente, die er nog steeds kerkt. Een verkoopvoorwaarde was, dat niets meer zou herinneren aan het Joodse erfgoed. Dat is niet echt gelukt, want in de volksmond wordt het gebouw nog steeds de synagoge genoemd. Ten gevolge van die voorwaarde is echter wel het weinige dat nog verwees naar het vroegere gebruik, verwijderd. Het badhuis voor de rituele reiniging bijvoorbeeld, was weliswaar beschadigd, maar had de oorlog overleefd en had wellicht hersteld kunnen worden. Voor wie het weet, herinnert de galerij binnen nog aan de vrouwenafdeling en wie goed kijkt zal wellicht nog de sporen kunnen ontdekken van de twaalf vensters die er ooit waren als verwijzing naar de twaalf stammen van Israël.

Sinds 1997 hangt op de deur een plaquette ter herinnering aan de vermoorde Joodse stadgenoten. Het is gemaakt door Ralph Prins, beeldend kunstenaar die zelf vanwege zijn Joodse afkomst vervolgd is geweest. De plaquette toont het Goudse stadswapen. Van de zes sterren is er één weggevallen: het deel van de Gouwenaars dat nooit meer terugkomt.

Deel dit monument

Adres

Turfmarkt 23, Gouda

Openingstijden

za 14 sep. 10:00 - 17:00
bekijk alle monumenten in
Gouda
Instagram
Hashtag #omdgouda