Veerkrachtig erfgoed in tijden van onzekerheid: beter kan dit monument niet getypeerd worden. Het Hoogheemraadschap Rijnland bestaat al meer dan 700 jaar om in gevecht en samenspel met het water de mensen tot in de verre omtrek van Leiden droge voeten te bezorgen. Waterbeheer is door een stijgende zeespiegel, overvloedige regenval, periodes van droogte en andere bedreigingen een zaak van uiterste aandacht en vergt veel veerkracht. Daarvan getuigt de allure van het oude hoofdkwartier van Rijnland aan de Leidse Breestraat. Nadat het Hoogheemraadschap in 1578 bestaande gebouwen op deze locatie had aangekocht, is in 1596 het huidige pand verrezen, naar ontwerp van Lieven de Key die ook tekende voor de stadhuisgevel en de Stadstimmerwerf. Het pand was vooral bestemd als vergader- en logeeraccomodatie. Het rijke en gaaf bewaarde interieur, met elementen uit vooral de 17e eeuw, laat zien dat voor het belang van goed waterbeheer ruime middelen beschikbaar waren. Van vergaderlocatie ontwikkelde het Gemeenlandshuis zich tot een kantoor voor de hele organisatie, van directie tot typekamer. Huisvesting elders werd nodig, ook met het oog op de monumentale waarde van het pand. Sinds 2000 is het Hoogheemraadschap Rijnland gehuisvest in nieuwbouw aan de Archimedesweg. / HR