Fotograaf: Dion Huiberts
Open Monumentendag 2026
Comité Weert
Al meer dan 600 jaar beschikt Weert over stadsrechten, maar de geschiedenis van de stad reikt veel verder terug, tot zelfs in de prehistorie, zoals blijkt uit de urnenvelden op de Boshoverheide. De nederzetting, genaamd ‘Wertha’, getuigt van een zorgvuldig gekozen locatie, wat staat voor een hoger gelegen stuk land omringd door water en moerassen.
Rond 1250 vestigden de heren en latere graven van Horne zich op dit kruispunt van wegen. Een opmerkelijk figuur in deze geschiedenis was Filips van Montmorency, graaf van Horne en heer van Weert, tevens boezemvriend van prins Willem van Oranje. In 1568 werd hij in opdracht van de Spaanse koning Filips II wegens hoogverraad, samen met de graaf van Egmond, op de Markt in Brussel onthoofd. Dit was het begin van de 80-jarige oorlog en het ontstaan van het huidige Nederland.
In de Middeleeuwen bloeide Weert op als een belangrijke handelsstad, wat het tot een begeerd doelwit maakte voor verschillende bezetters, waaronder Spaanse, Staatse- en Franse troepen. Na het vertrek van de Fransen werd Weert, gelegen in de destijds nieuw gevormde provincie Limburg, onderdeel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Aan het begin van de 20ste eeuw werden de stadsmuren gesloopt en de stadsgrachten gedempt. De uitbreiding van de stad vond plaats langs de toegangswegen en de buitengebieden, mede bevorderd door de aanleg van de Zuid-Willemsvaart en het spoor.
Bezoek de website van ‘Dit is Weert’ voor meer informatie.
Dit is samenkomen. Dit is uitgaan. Dit is genieten.
In 2026 staat Open Monumentendag in Weert in het teken van 200 jaar Zuid-Willemsvaart. In 1826 werd het kanaal geopend. Het was een ambitieus plan van koning Willem I: een vaarweg die ‘s-Hertogenbosch met Maastricht verbond, dwars door Limburg. Weert lag er middenin.
De vaart bracht handel, nijverheid en werk. Fabrieken vestigden zich langs het water. Schepen brachten de stad in verbinding met de wereld erbuiten. Tweehonderd jaar later loopt het kanaal nog altijd dwars door Weert en is het van betekenis voor scheepvaart, werken, wonen natuur en recreatie. Dat sluit aan bij het landelijke thema “Veerkrachtig erfgoed”. Weinig monumenten laten die veerkracht zo tastbaar zien als een kanaal dat zich twee eeuwen lang telkens opnieuw aanpaste aan zijn tijd.
De expositie in de Paterskerk
Hart van het programma is de expositie over de Zuid-Willemsvaart in de Paterskerk. Twee eeuwen geschiedenis komen er samen: de aanleg onder Willem I, de bedrijvigheid langs de oevers, de bruggen en sluizen en het leven aan het water. Beeld, verhaal en historie brengen het kanaal opnieuw tot leven, op een van de mooiste plekken van de stad.
De Open Monumentendag in Weert wordt georganiseerd door een wisselend aantal vrijwilligers. Dit zijn de eigenaren en vrijwilligers van de deelnemende monumenten. De gemeente Weert faciliteert en stelt een bescheiden budget beschikbaar.
Dit jaar veel activiteiten, niet alleen in het centrum van Weert, maar ook in Altweerterheide, Tungelroy en Stramproy.
