Op zaterdag 14 en zondag 15 september is het weer VriendenLoterij Open Monumentendag, het grootste culturele evenement van Nederland. Duizenden monumenten openen dat weekend tegelijkertijd gratis hun deuren voor publiek. Zo kun je ongestoord binnenkijken op plekken waar je anders nooit zou komen.

Deze 38ste editie van Open Monumentendag krijgt het erfgoed van ‘Routes, netwerken en verbindingen’ extra aandacht in en rondom de opengestelde monumenten. Wist je dat er in Nederland ca. 6.000 monumenten worden opengesteld? Ook worden er veel activiteiten voor jong en oud georganiseerd, zoals tentoonstellingen, rondleidingen, fietsroutes, wandelingen en muziekvoorstellingen. Wij geven enkele tips, maar bekijk vooral alle open monumenten en activiteiten in Nederland.

Aanraders

Poentunnel – Amsterdam (Noord-Holland)

• In de kelder van dit voormalige bankgebouw bevinden zich de ruimtes waar vroeger de kluizen en de safe deposit waren ondergebracht. De zware gepantserde kluisdeuren geven een indruk van de dikte van de gewapend betonnen muren. Van hier loopt een in 2007 afgesloten particuliere voetgangerstunnel onder de Keizersgracht naar gebouw Duintjer aan de overzijde. Alleen tijdens Open Monumentendag gaat de Poentunnel tijdelijk open voor publiek.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

Waterloopbos – Marknesse (Flevoland)

• Vroeger stond – wat nu het Waterloopbos is – bekend als ‘Waterloopkundig laboratorium De Voorst’. Een openlucht laboratorium waar havens van over de hele wereld in miniatuur getest werden, waar de deltawerken hun oorsprong vonden én waar vanuit het niets een heel ‘dorp’ ontstond midden in de polder. Tegenwoordig is het rijksmonument eigendom van Natuurmonumenten. Tijdens Open Monumentendag worden er speciale gratis excursies georganiseerd. De 1,5 uur durende wandeling gaat langs verschillende modelplaatsen, waaronder plekken die wat meer verscholen in het bos liggen en waar je normaal niet kunt komen (vooraf reserveren verplicht).

► Meer informatie en actuele bezoektijden

Voormalig zendstation Radio Kootwijk (Gelderland)

• In het hart van de Veluwe, midden tussen de heidevelden en zandverschuivingen, verrijst het monumentale voormalige zendstation Radio Kootwijk. Het is een van de meest opmerkelijke gebouwen van Nederland. In de eerste helft van de 20ste eeuw vormde het zendstation een belangrijke communicatieverbinding tussen Nederland en Nederlands-Indië. Dit jaar tijdens Open Monumentendag worden er door zendamateurs opnieuw radioverbindingen tot stand gebracht met o.a. voormalig Nederlands-Indië. Ook is het mogelijk om het hoofdgebouw te bezoeken (vooraf tijdslot reserveren verplicht). Luister nu alvast de Open Monumentendag podcast aflevering over dit indrukwekkende gebouw.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

Kasteel Heeswijk – Heeswijk-Dinther (Noord-Brabant)

• Den Spiesdraegers zijn terug op Kasteel Heeswijk! Kom en ontdek hoe piekeniers leefden en vochten in de jaren 1620-1630. Bewonder hun bivak, woon een piektraining bij en leer alles over hun kostuums en uitrusting. Geschiedenis komt tot leven tijdens deze unieke Living Historie activiteit op Open Monumentendag.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

► Bekijk alle opengestelde kastelen en buitenplaatsen

Domtoren – Utrecht stad (Utrecht)

• De bouw van Utrechts meest iconische bouwwerk begon 700 jaar geleden, in 1321. Tot de storm van 1674 was de toren met de Domkerk verbonden, wat dit jaar precies 350 jaar geleden is. En de 112-meter hoge toren staat dit jaar nog meer in het zonnetje: de restauratie, die in 2019 begon, komt namelijk tot een eind. Nu de laatste steigers zijn afgebouwd is de Dom weer in volle glorie te bewonderen. Er zijn diverse rondleidingen, klokkenluiders zijn aanwezig voor uitleg, de toren kan beklommen worden en eenmaal boven is het uitzicht eindelijk weer stijgervrij te bewonderen.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

Historische Van Swieten Tuinbouwschool – Frederiksoord (Drenthe)

• De G.A. van Swieten Tuinbouwschool, onderdeel van het UNESCO werelderfgoed de Koloniën van Weldadigheid, richtte zich aanvankelijk op de opleiding van de zonen van de kolonisten van de Maatschappij van Weldadigheid. Dit is een unieke kans om deze karakteristieke tuinbouwschool te bezoeken. Het pand is in afwachting van een restauratie en herbestemming en is éénmalig geopend voor publiek. De oorspronkelijke bestuurskamer van de Maatschappij van Weldadigheid is nog helemaal intact en kan worden bezichtigd.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

De Drie Haringen – Deventer (Overijssel)

• Bezoek het historische pand De Drie Haringen, het woon- en pakhuis van Hanzetijd-handelaar Herbert Dapper. Ontdek het volledige gebouw inclusief de kelder. Het team van NV Bergkwartier zal er zijn om over hun werk te vertellen en foto’s uit het boek “De Collectie” van juni 2024 te tonen.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

Fenixloods II FENIX – Rotterdam (Zuid-Holland)

• Tijdens Open Monumentendag krijg je een unieke kans om de bouwplaats van FENIX te bezoeken en te zien hoe de historische havenloods uit 1923 transformeert tot het eerste museum ter wereld dat verhalen over migratie vertelt aan de hand van een internationale kunstcollectie. Op de kades rondom FENIX is het vanaf eind negentiende eeuw een komen en gaan van mensen. Ruim 3 miljoen mensen, afkomstig uit allerlei plekken in Europa, vertrekken per schip vanaf de Rotterdamse haven naar verschillende delen over de wereld.

► Meer informatie en bezoektijden

Tripgemaal – Gersloot (Friesland)

• Verscholen in Friesland vlakbij natuurgebied De Deelen staat Het Tripgemaal. Dit gemaal werd gebouwd in 1876 en verving alle negen bestaande windmolens, zodat drooglegging niet meer uitsluitend van de wind afhankelijk was. Het gemaal dankt zijn naam aan de familie Trip. Zij vormden drie opeenvolgende generaties lang de machinisten van het gemaal. Dit in oude luister gerestaureerde gemaal is op zaterdag 14 september het podium voor een bijzonder cultureel programma. Luister naar verhalen over de historie van het pand, geniet van muziek van zangeres Kristel en kom meer te weten over de vogels in de omgeving.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

Widde Meuln – Ten Boer (Groningen)

• Een indrukwekkende verschijning, deze witte molen in Ten Boer. Niet alleen door zijn witte kleur, de ronde vorm komt in Groningen veel minder vaak voor dan een ‘achtkante’ molen. Samen met z’n kleine zusje de Bovenrije een stukje verderop, siert de Widde Meul’n het Damsterdiep. Beide molens zijn open tijdens Open Monumentendag. Extra leuk voor kinderen: bij de molen kan een sticker worden opgehaald voor de spaarkaartactie van Vereniging de Hollandsche Molen en Nederland Monumentenland. Met een volle spaarkaart met 5 stickers verdienen de kinderen een uitnodiging voor het grote Molen Kinder-VIP-feest in oktober.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

► Bekijk alle opengestelde molens

Abdij Rolduc – Kerkrade (Limburg)

• Abdij Rolduc is het oudste klooster van Nederland en behoort tot de UNESCO-lijst van de 100 belangrijkste monumenten in ons land. De abdijkerk met crypte, de rococobibliotheek en de kruisgangen kunnen tijdens Open Monumentendag bezocht worden. Gidsen zijn aanwezig om toelichting te geven over deze interessante historische plekken. Het Groot Seminarie van het bisdom Roermond in de noordvleugel heet bezoekers vanaf 13.00 uur welkom in de bibliotheek en de recreatiezaal. Een unieke gelegenheid om een kijkje te nemen in deze abdijvleugel uit 1935 in Art Deco-stijl. Ook verschillende ondernemers op het Abdijcomplex openen hun deuren.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

Fort Rammekens – Ritthem (Zeeland)

• Fort Rammekens (1547), gelegen aan de Westerschelde bij Ritthem, is het oudste zeefort van West-Europa. Het speelde een cruciale rol in de rijke maritieme geschiedenis van Zeeland. Tegenwoordig is het een bijzonder natuurgebied van Staatsbosbeheer, gelegen aan de oevers van de Westerschelde.

► Meer informatie en actuele bezoektijden

Monument te koop

• Er zijn in Nederland honderden monumenten waar je echt nooit binnen kunt kijken; de particuliere woonhuizen. Tenzij deze monumenten te koop staan! Speciaal voor Open Monumentendag hebben NVM en funda een extra Open (monumentale) Huizendag ingesteld op zaterdag 14 september. Een bijzondere kans om rustig rond te kijken in deze verborgen parels. Bezoek bijvoorbeeld de bijzondere Amsterdamse School villa in Bergen.

► Meer informatie over monumenten te koop

Historische stations

• NS is deze editie aangehaakt als kennis- en communicatiepartner van Open Monumentendag. Wist je dat er in Nederland bijna 90 (rijks)monumentale stations zijn? Veel van deze stations doen deze editie mee aan Open Monumentendag met extra activiteiten. Zo kan je bijvoorbeeld op Station Den Haag HS de Koninklijke Wachtkamer bezoeken (tijdslot reserveren verplicht).

► Meer informatie over historische stations

Wil je niet alleen op pad tijdens Open Monumentendag? Meld je dan aan bij Go mingle, hét activiteitenplatform voor wanneer je leuke groepsuitjes wilt ondernemen en nieuwe mensen wilt ontmoeten. Vanuit verschillende stations worden er op 14 en 15 september Open Monumentendag uitjes georganiseerd.

OMDapp

Maak het jezelf gemakkelijk en download de nieuwe OMDapp voor je op pad gaat. Zo heb je alle monumenten en activiteiten direct bij de hand. Je zoekt op monumentnaam, stad/dorp of provincie en bekijkt de resultaten in een lijst of op een handige kaart. Zet de monumenten en activiteiten die je aanspreken op ‘favoriet’ zodat je ze eenvoudig terugvindt. Als belangrijkste functionaliteit is het in de app mogelijk om tussen monumenten te navigeren met Google Maps. Je stelt zelf een route samen óf kunt een bestaande route volgen. Download de ‘Open Monumentendag’ app gratis in de Google Playstore en Apple App Store. Meer informatie over de app vind je via www.openmonumentendag.nl/apps.

Landelijke opening

Op vrijdagavond 13 september vindt in Hilversum de landelijke opening plaats van Open Monumentendag 2024. Het startsein wordt gegeven bij het Raadhuis van Dudok, dat die avond, samen met acht andere monumenten, deel uitmaakt van een lichtkunstroute langs bijzondere lichtprojecties en optredens. Janny van der Heijden, ambassadeur van Open Monumentendag, geeft tijdens de landelijke opening bij het Hilversumse Raadhuis het startsein waarmee het monument via een speciale lichtprojectie in vuur en vlam wordt gezet. Onder muzikale begeleiding van trompettist André Heuvelman wordt hier het verhaal van Hilversum verteld.

OMDfotowedstrijd

Iedereen die passie heeft voor fotografie wordt uitgedaagd om tijdens Open Monumentendag iconische foto’s van monumenten te schieten. Topfotograaf en juryvoorzitter William Rutten (bekend van o.a. RTL “Het Perfecte Plaatje”) zal, samen met een afvaardiging van diverse grote erfgoedorganisaties, een deskundig oordeel vellen over de ingezonden foto’s. De winnaar ontvangt een Kamera Express giftcard t.w.v. 400 euro en een ProFotonet foto naar keuze met baklijst. Daarnaast wordt de winnende foto gebruikt in diverse uitingen van de organiserende partners met naamsvermelding van de fotograaf. NS stelt gratis treinkaartjes naar Madurodam en Den Haag beschikbaar voor de tweede plaats. Meer informatie openmonumentendag.nl/omdfotowedstrijd.

► Over Open Monumentendag

De VriendenLoterij Open Monumentendag wordt ieder jaar in het tweede weekend van september georganiseerd door stichting Nederland Monumentenland in samenwerking met meer dan 300 lokale comités en 18.000 vrijwilligers door het hele land. Het evenement bestaat al 38 jaar en trekt jaarlijks circa 1,5 miljoen bezoekers. Tijdens Open Monumentendag worden duizenden monumenten in Nederland opengesteld voor het grote publiek, om zo de publieke belangstelling voor monumenten en het draagvlak voor monumentenzorg te vergroten.

► Over stichting Nederland Monumentenland

Nederland Monumentenland verbindt monumenten met het dagelijks leven van alle Nederlanders. Door ontmoetingen tussen monumenteigenaren, erfgoedprofessionals, publiek én monumenten te organiseren en te faciliteren, worden de monumenten volop beleefd, opnieuw gewaardeerd en gekoesterd. Op deze manier creëert de stichting cultureel bewustzijn en wordt het draagvlak voor het behoud van monumenten vergroot. Nederland Monumentenland organiseert onder meer: de VriendenLoterij Open Monumentendag, de Open Monumenten Klassendag, het Nationaal Monumentencongres en de Erfgoedvrijwilligersprijs.